Ryzen X3D met twee CCD's: chipsetdriver, Game Bar en core parking

Je hebt een Ryzen 9 7950X3D, 7900X3D, 9950X3D of 9900X3D. Sommige games draaien ongeveer zoals de reviews lieten zien; andere lijken achter te blijven bij wat een X3D met acht kernen haalt. Of een monitoringtool toont dat een groep kernen niets doet terwijl je speelt, en een forumtopic zegt dat je Game Bar moet uitzetten, het schema Hoge prestaties moet kiezen of Windows opnieuw moet installeren.

Die processors hebben iets wat de X3D-modellen met één chiplet niet hebben: twee groepen kernen, en de extra cache op maar één ervan. De groep met de cache is bedoeld voor games, en op deze modellen is het de taak van een driver, Game Bar en het BIOS samen om een game daar te krijgen.

Twee chiplets, één met de extra cache

De kernen van deze processors zitten op twee chiplets, CCD's genoemd. In de test van de 7950X3D van ComputerBase zit de gestapelde extra L3-cache "nur auf einem der beiden CCDs", alleen op een van de twee. De die met de extra cache maar een lagere kloksnelheid is degene die voor games wordt gebruikt; gewone toepassingen starten op de tweede CCD, die hoger klokt.

Iets moet beslissen welk programma waarheen gaat. Het antwoord van AMD bij de introductie van de 7950X3D was, zoals ComputerBase het weergaf, een aangepaste chipsetdriver met daarin de driver AMD 3D V-Cache Performance Optimizer, nieuwe BIOS-versies, en een bijgewerkte Windows en Xbox Game Bar-app. Hoe de beslissing op de achtergrond wordt genomen, wilde AMD niet in detail uitleggen. De release notes van AMD voor chipsetdriver 8.08.12.551 noemen de Performance Optimizer-driver nog steeds.

Op welke desktop-X3D-processors dit van toepassing is, per oktober 2026:

ComputerBase beschrijft de 9900X3D als opgebouwd zoals de 7900X3D, 6+6 kernen, waarbij de extra cache opnieuw maar zes ervan bedient. De processorspecificaties van AMD noemen nog één AM5-model met 16 kernen en de 128 MB L3-cache van de 9950X3D: de Ryzen 9 PRO 9965X3D voor zakelijke pc's, geïntroduceerd op 30 juni 2026. Elk ander AM4- of AM5-X3D-model daar heeft 6 of 8 kernen.

Game Bar is deel van het mechanisme

De test van de 9950X3D van ComputerBase uit maart 2025 heeft een sectie met de titel "Die (nervige) Game Bar bleibt Pflicht", de (irritante) Game Bar blijft verplicht. Of een game bij voorkeur op CCD0 of CCD1 draait, beslist volgens ComputerBase het besturingssysteem samen met "der Windows Game Bar", en die Game Bar is "weiterhin oftmals nicht up-to-date", nog steeds vaak niet bijgewerkt. Van de 19 games in de testreeks van ComputerBase onder Windows 11 24H2 moesten er zes via Game Bar met de hand aan de juiste CCD worden toegewezen, bijna een derde. De conclusie van ComputerBase: eigenaren van een X3D met twee chiplets moeten blijven controleren of Game Bar de draaiende game als game heeft herkend, anders kan er aanzienlijk wat prestatie blijven liggen.

Andere tests vonden minder om te herstellen. In de test van de 7950X3D van ComputerBase uit 2023 draaiden alle 14 games vanaf het begin zonder enige ingreep op de cache-chiplet. In de review van de 9950X3D van GamersNexus werkt het parkeren goed en wordt de CPU niet gehinderd door zijn extra threads. De tests gebruikten verschillende games, en de test van de 7950X3D is twee jaar ouder. Ze laten zien dat een game kan worden gemist, niet hoe vaak.

Wat je kunt doen terwijl een game draait:

1. Druk, met de game als actief venster, op Windows-logotoets + G om Game Bar te openen.
2. Open de Instellingen ervan. Onder Algemeen documenteert Microsoft een selectievakje "Remember this is a game", waarmee Game Bar de app op de voorgrond als game behandelt. ComputerBase heeft zijn zes games met de hand toegewezen via Game Bar.
3. Vergelijk een herhaalbare scène ervoor en erna. De benchmark lezen legt uit hoe.

Heeft een tweakgids Game Bar uitgezet, dan zet de kaart Game Bar / game-opname van w0a Game Bar en Game DVR terug op de standaardwaarden van Windows, en die staan aan.

Core parking: stilstaande kernen kunnen het mechanisme zijn dat werkt

GamersNexus beschrijft de werkende toestand in termen van core parking. De handleiding voor energie- en prestatieafstemming van Windows Server van Microsoft legt de functie uit: de energiebeheerengine van de processor en de scheduler werken samen om het aantal kernen dat beschikbaar is om threads uit te voeren dynamisch aan te passen, en op geparkeerde kernen worden in het algemeen geen threads ingepland. Dezelfde handleiding documenteert dat je het parkeren uitzet door de schemawaarde die in een Engelstalige Windows "Processor performance core parking min cores" heet op 100 procent te zetten, en de tabel met Windows Server-schema's zegt dat onder Hoge prestaties alle kernen niet geparkeerd zijn.

AMD wilde ComputerBase niet in detail uitleggen hoe de beslissing wordt genomen, dus het verband tussen parkeren en de cache-chiplet komt hier van reviewers. In de praktijk betekent dat twee dingen:

• Dat de kernen van één chiplet stilstaan tijdens een game op een X3D met twee chiplets, is op zichzelf geen defect. Taakbeheer voor gamers laat zien hoe je de belasting per kern bekijkt.
• Een schema of tweak die elke kern ongeparkeerd houdt, neemt de toestand weg die reviewers als werkend beschrijven. Heeft een gids of tool waarden voor het parkeren veranderd, dan zet de kaart Processor-energie-instellingen van w0a de waarden voor core parking en voor de minimale en maximale processorstatus in de eigen schema's van Windows terug op de standaardwaarden van het schema.

Het BIOS: automatisch, of altijd één chiplet

Op de tweede pagina van dezelfde test van de 7950X3D beschrijft ComputerBase een BIOS-optie voor Zen 4-X3D-processors die de prioriteit van de chiplets verandert. Je kunt er het algoritme niet mee afstellen. Je kiest of het algoritme beslist of dat een vaste toewijzing geldt. Auto is de fabrieksinstelling; de alternatieven verplaatsen openstaand werk altijd naar de cache-chiplet, of altijd naar de frequentie-chiplet, en in beide gevallen wordt de beslissing van de chipset van AMD, het BIOS en Windows omzeild. Een vaste instelling geldt voor elk programma, niet alleen voor games. In de handleiding van je bord vind je hoe de optie heet.

Na een CPU-wissel

Een Windows-installatie die op een andere processor is begonnen, was een bekende valkuil. GamersNexus schreef in maart 2025 dat, als je een 7600X had geïnstalleerd en later naar een 7950X3D was overgestapt, een schone Windows-installatie het eenvoudigst zou zijn, al waren er manieren om dat te vermijden; dat zou nu verholpen moeten zijn, maar GamersNexus houdt al zijn schijven nog steeds gescheiden.

ComputerBase gaf bij de introductie van de 9950X3D de kant van AMD weer: volgens AMD maakt de nieuwe chipsetdriver het makkelijker om tussen CPU's te wisselen zonder Windows elke keer opnieuw in te richten.

Breng na een wissel dus elk onderdeel bij dat ComputerBase als de oplossing van AMD noemt: het BIOS, de chipsetdriver van AMD, Windows en Game Bar. Komen games daarna nog steeds op de verkeerde chiplet terecht, dan is een schone installatie de terugvaloptie; Schone installatie voor stabiele 1% lows geeft een volgorde van werken.

De 9950X3D2 en de modellen met één chiplet

De Ryzen 9 9950X3D2 Dual Edition, geïntroduceerd op 22 april 2026, is volgens AMD een processor met "Dual AMD 3D V-Cache", met 192 MB L3-cache. GamersNexus merkt op dat de gestapelde cache deze keer op beide chiplets zit, wat volgens GamersNexus de scheduling en de situatie rond core parking vereenvoudigt. ComputerBase zag de optie van Game Bar nog wel in games, maar zonder enig effect meer.

Op een X3D met één chiplet is er geen chipletkeuze die fout kan gaan. ComputerBase zegt dat de 9800X3D hiervoor geen Game Bar nodig heeft, omdat er met één chiplet geen goede of foute keuze is. GamersNexus zei in 2023 hetzelfde over de 7800X3D: één CCD maakt de scheduling volgens GamersNexus eenvoudiger en vereenvoudigt de configuratie, in tegenstelling tot iets als een 7950X3D met twee CCD's.

Wat niet helpt

• Game Bar uitzetten op een X3D met twee chiplets. ComputerBase noemt het verplicht voor deze processors, omdat de chipletkeuze voor een game samen met Game Bar wordt gemaakt.
• Elke kern ongeparkeerd maken. Microsoft documenteert hoe een schema het parkeren uitzet; reviewers beschrijven parkeren als de werkende toestand op deze chips.
• Eén chiplet afdwingen in het BIOS als algemene oplossing. Het omzeilt de beslissing van AMD voor elk programma op de machine.
• Oordelen op basis van één run. Gebruik dezelfde scène, verander één ding en vergelijk.

Gerelateerd

• Game Bar / game-opname
• Processor-energie-instellingen
• Schone installatie voor stabiele 1% lows
• Intel P-cores en E-cores in games
• Taakbeheer voor gamers