Oyunum neden çöktü? Güvenilirlik İzleyicisi ve Olay Görüntüleyicisi

Oyun çalışıyordu, sonra çalışmıyordu: hiçbir mesaj olmadan masaüstüne dönüş, oyun olmadan geri gelen siyah bir ekran, ya da bir mavi ekran ve yeniden başlatma. Bunlar üç farklı olay, ve Windows her birini farklı bir yere kaydediyor. Önce doğru kaydı okumak, "oyunum çöküyor" cümlesini bir sonraki adımı olan bir soruya çeviriyor.

Üç tür çökme, üç farklı kayıt

Bilgisayar mavi ekran olmadan kapandıysa ya da yeniden başladıysa, o izin sayfası Oyunda bilgisayar yeniden başlıyor ya da kapanıyor.

Güvenilirlik İzleyicisi ile başla

Windows + R tuşlarına bas, perfmon /rel yaz ve Enter'a bas; /rel anahtarı Güvenilirlik İzleyicisi'ni başlatıyor. Microsoft'un onu okuma kılavuzu Windows Vista için yazıldı, bu yüzden gördüğün düzen farklı olabilir. Kılavuz bir yıla kadar geçmişi, gün başına bir sütunu ve hata olan her günde bir hata simgesini anlatıyor. Windows 11 hataları üç satıra ayırıyor:

• Uygulama hataları: bir program çalışmayı durdurdu ya da yanıt vermeyi kesti.
• Windows hataları: durma koduyla birlikte bir işletim sistemi çökmesi, ya da bir önyükleme hatası.
• Çeşitli hatalar: beklenmedik kapanmalar dahil diğer hatalar.

Grafik, Windows güncelleştirmeleri ve sürücüler dahil yazılım yüklemelerini ve kaldırmalarını da kaydediyor; buradan başlamanın sebebi de bu. Microsoft, grafiğin kararlılıktaki önemli değişikliklerin aynı zamanda başlayıp başlamadığını ("whether significant changes in stability began at the same time") gösterdiğine dikkat çekiyor. Çökmelerin başladığı güne tıkla ve o gün neyin yüklendiğine bak; o tarihteki bir güncelleştirme, geri alarak test edebileceğin bir ipucu.

Uygulama günlüğü: Olay Kimliği 1000

Olay Görüntüleyicisi'ni (eventvwr.msc) aç ve Uygulama günlüğünde kaynağı Application Error olan, Olay Kimliği 1000 taşıyan hatalara bak; Microsoft bunu asıl uygulama çökmesi olayı ("the actual application crashing event") diye adlandırıyor. Örnek kaydı, not almaya değer alanları gösteriyor:

• Hatalı uygulama adı: çöken program, sürümüyle birlikte.
• Hatalı modül adı: çökmenin içinde gerçekleştiği dosya.
• Özel durum kodu: Microsoft 0xc0000005 (STATUS_ACCESS_VIOLATION), 0xc0000374 (STATUS_HEAP_CORRUPTION) ve 0xc0000022 (STATUS_ACCESS_DENIED) kodlarını yaygın olanlar olarak sayıyor.

Microsoft, Uygulama günlüğünde tekrarlanan Olay Kimliği 1000 ve Olay Kimliği 1001 kayıtlarını bir uygulamanın çökmeye devam ettiğinin işareti olarak okuyor; 1001, Windows Hata Bildirimi (Windows Error Reporting) ile ilgili.

Modül adını dikkatle oku. Microsoft, olayın sık sık ntdll.dll, kernel32.dll ya da kernelbase.dll gibi bir Microsoft modülünü adlandırdığını ve bunların, hatalı davranan modüllerin daha önce yol açtığı başka türde bozulmaların kurbanı olarak yakalandığını ("caught as victims of other types of corruption previously performed by misbehaving modules.") belirtiyor. Üçüncü taraf bir program için Microsoft'un yönergesi, ilgili dökümleri incelenmek üzere üçüncü tarafla paylaşmak ("with the third party for investigation"): bir oyun için bu, geliştiricisinin destek ekibi demek, ve modül adı, özel durum kodu ve tarih de rapora girmeli.

Siyah ekran, sonra görüntü geri geliyor

Ekran kartı yanıt vermeyi kestiğinde Windows makineyi donmuş bırakmak yerine sürücüyü ve GPU'yu sıfırlıyor. Microsoft buna Timeout Detection and Recovery (zaman aşımı algılama ve kurtarma) diyor: varsayılan zaman aşımı 2 saniye, ve başarılı bir kurtarma "Display driver stopped responding and has recovered." mesajını gösteriyor (Türkçe Windows'ta: "Görüntü sürücüsü yanıt vermeyi kesti ve bu durumdan kurtuldu").

Bir kurtarma, C:\WINDOWS\LiveKernelReports içinde, bileşen başına bir klasörde bir canlı döküm bırakabilir; Microsoft'un başvurusu canlı dökümlerin işletim sistemini sıfırlamadığını ("Live dumps do not reset the OS") belirtiyor. İlgili kodlar 0x117 VIDEO_TDR_TIMEOUT_DETECTED ve 0x141 VIDEO_ENGINE_TIMEOUT_DETECTED; bunlar canlı dökümleri tanımlıyor ve hiçbir zaman gerçek bir bug check için kullanılmıyor.

Microsoft'un 0x117 sebepleri arasında güncellenmesi gereken bir görüntü sürücüsü ve bir donanım sorunları listesi var: hız aşırtılmış bileşenler, özellikle bellek yapılandırması ve zamanlamaları olmak üzere yanlış bileşen uyumluluğu ve ayarları ("Incorrect component compatibility and settings (especially memory configuration and timings)"), yetersiz soğutma ya da güç, ve arızalı parçalar. Ayrıca aygıtı ya da sürücüyü belirlemeye yardım edebilecek hata mesajları için Sistem günlüğüne bakmayı öneriyor. Bir sürücü sıfırlamasının oyunun ortasında neye benzediğini Oyunlarda ani FPS düşmeleri anlatıyor.

Mavi ekran

Mavi ekran bir durma hatası (stop error). Windows bir bellek dökümünü %SystemRoot%\MEMORY.DMP dosyasına yazıyor, ya da küçük bellek dökümü ayarıyla her çökme için yaklaşık 256 KB'lık, tarihle adlandırılmış bir dosyayı %SystemRoot%\Minidump klasörüne yazıyor. Küçük bir döküm durma mesajını, parametrelerini ve yüklü sürücülerin bir listesini ("A list of loaded drivers") tutuyor. Birini okumak için WinDbg'yi Microsoft Store'dan ya da winget install Microsoft.WinDbg ile yükle, .dmp dosyasını aç ve !analyze -v çalıştır.

Sonucu Microsoft'un uyarısını akılda tutarak oku: "The root cause of stop errors is rarely a user-mode process." (durma hatalarının kök nedeni nadiren bir kullanıcı modu işlemidir). Bir oyun bir durma hatasını tetikleyebilir, ama genellikle bir sürücüdeki, donanımdaki ya da Windows'un kendisindeki bir sorunu açığa çıkarıyordur, ve bir sürücü adı geçiyorsa güncelleme o sürücünün üreticisinden gelir.

Neyi kontrol etmeli, her seferinde tek değişiklik

Her adımdan sonra oyunu test et; böylece hangi değişikliğin işe yaradığını bilirsin.

1. Oyunun dosyalarını doğrula. Steam'de Kütüphane'nde oyuna sağ tıkla (ya da oyunun Kütüphane sayfasındaki dişli simgesini kullan), sonra Özellikler... > Yüklü Dosyalar > Oyun dosyalarının bütünlüğünü doğrula; Steam, bir ya da daha fazla dosyanın doğrulamadan geçmemesinin çoğu Steam oyunu için normal olduğunu söylüyor. EA uygulamasında "Library" (Kütüphane) bölümüne git, oyunun "Manage" (Yönet) simgesini seç, sonra "Repair" (Onar).
2. Ekran kartı sürücüsünü temiz şekilde yeniden kur. NVIDIA en son sürücüyü temiz kurulum yöntemiyle yeniden kurmayı söylüyor ("Reinstall the latest driver using a clean install method"): NVIDIA yükleyicisinde Özel (Gelişmiş) > Temiz kurulum yap, ya da Display Driver Uninstaller (DDU).
3. Katmanları (overlay) ve kayıt araçlarını kapat. Activision, girdi yeniden eşleme yazılımlarının, katmanların ve kayıt yazılımlarının oynanışa müdahale edebileceği konusunda uyarıyor ("input remapping software, overlays, and recording software may interfere with gameplay"), ve çökmeler sürerse onları kaldırmayı öneriyor.
4. Saat hızlarını varsayılana döndür. NVIDIA, NVIDIA uygulamasında Sistem > Gelişmiş altındaki (ya da eski NVIDIA Denetim Masası'nın menü çubuğundaki) Hata Ayıklama modunu (Debug Mode) öneriyor; bu mod "forces the graphics card to run at NVIDIA reference clock speeds" (ekran kartını NVIDIA referans saat hızlarında çalışmaya zorluyor). Hız aşırttıysan işlemci ve bellek hızlarını da varsayılana döndürmeyi öneriyor; bu, BIOS'ta XMP ya da EXPO profilini Default'a almak anlamına gelebilir. Çökmeler bununla duruyorsa RAM'in etiketteki hızında mı? sayfasına bak.
5. Belleği test et. Windows + R tuşlarına bas, mdsched.exe'yi (Windows Bellek Tanılama) çalıştır ve Şimdi yeniden başlat ve sorunları denetle (önerilir) seçeneğini seç; testten sonra Sistem günlüğündeki MemoryDiagnostics-Results kaydını oku.
6. Sıcaklıkları ve gücü kontrol et. İkisi de Microsoft'un 0x117 listesinde, ve Activision'ın ilk adımı serin, iyi havalandırılan bir yerdeki ("in a cool, well-ventilated place") bir bilgisayar. Bkz. Oyun oynarken CPU ve GPU sıcaklıkları.
7. BIOS'u güncelle. Microsoft'un durma hataları için kontrol listesinde BIOS'un ve firmware'in güncel olduğundan emin olmak ("the BIOS and firmware are up-to-date") da var. 13. ya da 14. nesil bir Intel Core masaüstünde önce Intel 13. ve 14. nesilde oyun çökmeleri yazısını oku.

İşe yaramayanlar

• Sürücünün kurtarma zaman aşımını yükseltmek. Zaman aşımı, Windows'un takılan bir GPU'yu sıfırlamadan önce ne kadar beklediği; yani daha uzun bir zaman aşımı kısa bir siyah ekranı daha uzun bir donmaya çeviriyor. Eski bir araç onu değiştirdiyse w0a'nın GPU çökme kurtarması kartı Windows varsayılanını geri koyuyor.
• Çökme bildirimini kapatmak. Oyun yine aynı şekilde çöker, yalnızca rapor olmadan. Çökme raporların kaybolduysa Çökme bildirimleri ve eski uygulamalar kartı Windows varsayılanlarını geri getiriyor.
• Sayfa dosyasını kaldırmak. Windows'un bir bellek dökümü yazabilmesi için önyükleme biriminde en az 2 MB'lık bir disk belleği dosyasına ihtiyacı var, ve Microsoft varsayılan döküm dosyasının sayfa dosyası olduğunu ("The default dump file is the pagefile") belirtiyor. Yapılandırılmış bir döküm dosyası olmadan başlayan bir makine, volmgr'den Olay Kimliği 46 kaydedebilir: "Crash dump initialization failed!" (çökme dökümü başlatılamadı). Gerisini Sayfa dosyası ve oyunlar açıklıyor.
• Hatalı modül olarak adı geçen ntdll.dll'yi ya da başka bir Windows dosyasını değiştirmek. Microsoft bu modülleri başka yerde gerçekleşen bozulmaların kurbanları olarak tanımlıyor.

İlgili

• Oyunlarda ani FPS düşmeleri
• DPC gecikmesi — takılmanın sebebi bir sürücüyse
• Oyunda bilgisayar yeniden başlıyor ya da kapanıyor
• Intel 13. ve 14. nesilde oyun çökmeleri
• Oyun oynarken CPU ve GPU sıcaklıkları