Oyun optimizasyon programları işe yarıyor mu?

Bazen işe yarar, ama iddia ettiklerinden az. Bir oyun hızlandırıcı ya da optimizasyon programı, Windows'un herhangi bir programa izin verdiği şeylerden başkasını değiştiremez: ayarları, servisleri, zamanlanmış görevleri, çalışan programların önceliğini. Ekran kartını hızlandıramaz; ekran kartını bekleyen bir oyunda da kare hızını kart belirler. Bu araçların bazıları bilgisayarı öncekinden yavaş ya da kararsız bırakır. Her bilgisayar için yazılan bir "%50" ise senin bilgisayarında hiç ölçülmedi.

Sayfanın geri kalanı uzun cevap: böyle bir aracın neyi değiştirip neyi değiştiremeyeceği, bu adlarla satılan araç türleri ve birine güvenmeden önce onu nasıl denetleyeceğin. Hiçbir ürünün adını vermiyor. Bu araçlardan birini yapanlar yazdı; öyle oku ve kontrol edebildiğin her yeri kontrol et.

Her optimizasyon programının değiştirebildikleri, hiçbirinin değiştiremedikleri

Yönetici haklarıyla çalışan bir program şunları değiştirebilir:

• Windows ayarları: registry değerleri, güç planları ve işlemci güç ayarları, DNS sunucuları, görsel efektler, bildirimler.
• Arka plan işleri: hangi servisin nasıl başlayacağı, zamanlanmış görevler, başlangıç girdileri, arama dizin oluşturucusu.
• Windows'un çalışan bir programı nasıl zamanladığı: önceliği ve kullanabileceği işlemci çekirdekleri.
• Bir sürücünün programlara açtığı ayarlar; örneğin ekran kartı sürücüsünün tek bir oyun için tuttuğu profil.
• Yazmasına izin verilen dosyalar; bir oyunun kendi ayar dosyaları da bunlara dahil.

Hiçbir program şunları değiştiremez:

• Donanım: ekran kartının ne kadar hızlı çizdiği, işlemcinin güç sınırı, belleğin firmware'de ayarlı hızı, monitörün desteklediği yenileme hızları.
• Oyunun kodu: motorun bir kareyi nasıl oluşturduğu, girdiyi ne sıklıkla okuduğu, sunucularının ne sıklıkla güncellendiği.
• Yönlendiricinin ötesindeki ağ: servis sağlayıcından oyun sunucusuna giden rota ve o rotanın ne kadar yoğun olduğu.

Bir aracın iddiası ne olursa olsun ilk listenin içine sığmak zorunda. Girdi gecikmesinde de aynı ayrım geçerli: tıklama ile ekranda değişen piksel arasındaki yaklaşık on iki aşamanın üçü yazılıma ait. Hiçbir yazılımın düzeltemediği girdi gecikmesi her aşamanın sahibini tek tek sayıyor.

Aynı araç neden bir bilgisayarda işe yarıyor, ötekinde hiçbir şey yapmıyor

İlk listedeki her şey bir ayar; bir ayar da oyuna ancak o oyun için yanlışsa bir şeye mal olur. Yani bir optimizasyon programının yapabileceği en fazla şey, başka bir şeyin zaten yüklediği bir maliyeti geri almak: çatışmanın ortasında işlemcinin saat hızını düşürmesine izin veren bir güç planı, maç sırasında uyanan zamanlanmış bir görev, dahili grafik biriminde bırakılmış bir oyun, kablo değiştikten sonra hâlâ 60 Hz'de kalan bir monitör, oyunun istediği çekirdeklere oturmuş bir arka plan programı.

Bunların zaten doğru olduğu bir bilgisayarda geri alınacak bir şey yoktur; aynı araç orada ölçebileceğin hiçbir şeyi değiştirmez. Dürüst iki kişinin aynı programdan zıt sonuçlar anlatabilmesinin sebebi bu: makineleri farklı durumlardan başladı. Bir indirme sayfasında yazan sabit bir yüzdenin onu okuyan herkes için doğru olamamasının sebebi de bu. Windows 11'de gerçekten fark eden oyun ayarları elle kontrol etmeye değer ayarları ve her birinin kime yaradığını anlatıyor.

Bu adlarla satılan araç türleri

Beş tür var; çoğu zaman birkaçı tek bir programın içinde. Her biri dar bir durumda işe yarar ve her birinin kendine özgü bir ters gitme biçimi vardır.

Öncelik ve çekirdek atama yöneticileri

Oyunun önceliğini yükseltir, geri kalan her şeyinkini düşürür ya da programları seçilen çekirdeklere sabitlerler. Bu, programlar işlemci için gerçekten yarıştığında işe yarar: bir arka plan işi, bir yayın kodlayıcısı, maç sırasında çalışan bir güncelleme. Çekirdekler boştayken öncelik hiçbir şeye karar vermez, çünkü öne geçilecek bir sıra yoktur. Bir şeyin gerçekten yarışıp yarışmadığını nasıl göreceğini Oyuncular için Görev Yöneticisi anlatıyor. Bir oyunu kullandığından daha az çekirdeğe sabitlemek onu kötüleştirebilir. Çekirdekleri birbirinden farklı işlemcilerde ise yanlış sabitleme oyunu tam da çalışmaması gereken yere koyar: bu iki durumu Oyunlarda Intel P-core ve E-core ve İki CCD'li Ryzen X3D anlatıyor.

Registry tweak paketleri

Tek seferde uygulanan registry değeri listeleri. Birkaçı söylediğini yapar; çoğu Windows'un eski sürümlerinden kalmadır ve bugün hiçbir şey yapmaz; bazıları zarar verir. w0a bu yüzden iki grubu reddeder: kernel seviyesindeki bellek değerlerini ve multi-plane overlay'i kapatan ya da Windows'un donan bir ekran kartını nasıl kurtaracağını değiştiren ekran sürücüsü anahtarlarını. Gerçek bir makinede o ekran anahtarları CS2'yi dondurdu. Tek seferde uygulanan bir paket, hangi değerin ne yaptığını anlamanın yolunu da bırakmaz.

Debloat script'leri

Hazır gelen uygulamaları, servisleri ve zamanlanmış görevleri toptan kaldıran script'ler. Hiç kullanmadığın bir şeyi kaldırmak az şey kazandırır, çünkü çalışmayan bir servis neredeyse hiçbir şeye mal olmaz. Asıl risk, bunlarla birlikte gidende: Windows Update'i, Store'u ya da bir güvenlik bileşenini söken bir script, sonradan ihtiyaç duyduğu şeyi güncelleyemeyen ya da yeniden kuramayan bir sistem bırakır. Neyi kaldırdığının kaydını tutmayan bir script de geri koymak için hiçbir şey bırakmaz.

Ağ rotası servisleri

Oyun trafiğini kendi sunucuları üzerinden taşıyan servisler. Servis sağlayıcının oyun sunucusuna giden rotası kötüyse farklı bir rota pingi düşürebilir. O rota zaten iyiyse yardım edemez, çünkü aradaki ek durak kendi mesafesini ekler. Bilgisayarındaki hiçbir ayar yönlendiricinin ötesindeki rotayı değiştirmez. Yani yalnızca ayar değiştiren bir araç bir rota servisinin yaptığını yapamaz; bir rota servisi de evindeki kalabalık bir Wi-Fi kanalını düzeltemez. Başka bir rotanın sana yardım edip etmediğini nasıl test edeceğini VPN pingi düşürür mü? gösteriyor.

Değiştirilmiş Windows sürümleri

Oyun için yeniden paketlenmiş, bileşenleri kurulumdan önce çıkarılmış Windows kopyaları. Bir debloat script'inin risklerini bütün sisteme taşırlar; yaptıkları değişiklikler de ne listelenebilir ne geri alınabilir: yeniden kurmadan dönülecek değiştirilmemiş bir Windows yoktur. Güncellemeler başarısız olabilir ya da bekletilebilir. Secure Boot'u, TPM'i ya da bellek bütünlüğünü kontrol eden bir anti-cheat, bunları kapatmış bir sürümde başlamayı reddedebilir (neye baktığını Anti-cheat için Secure Boot ve TPM 2.0 anlatıyor). Bir yabancıdan indirilen sürüm ayrıca içini göremediğin ve makinende her yetkiyle çalışan bir koddur.

Bir araca güvenmeden önce nasıl denetlenir

Beş soru var. İlk ikisine cevap veremeyen bir araç hiç denetlenemez:

1. Yaptığı her değişikliği adıyla ve değeriyle listeliyor mu?
2. Eski değeri kaydediyor ve her değişikliği geri koyabiliyor mu?
3. Neyi yapmayı reddettiğini ve nedenini söylüyor mu?
4. Herkese tek bir sayı basmak yerine senin makinende öncesini ve sonrasını ölçüyor mu?
5. Hangisinin ne yaptığını anlayabilmen için değişiklikleri tek tek uygulayabiliyor musun?

Değişikliklerini listelemeyen ve geri alamayan bir araç denetlenemez: ne sen ne de yardım istediğin biri sonradan onun ne yaptığını söyleyebilir. Zaten bir tane çalıştırdıysan dönüş yolu Windows'un varsayılanları. Neyin değiştiğini kimsenin bilmediği bir makinede varsayılanları geri yazmak, o aracın hafızasına bağlı olmayan tek onarımdır.

w0a neyi değiştirir, neye dokunmaz

w0a da bu araçlardan biri; aynı beş soru onun için de geçerli. Windows ayarlarını değiştirir: registry değerlerini, güç planlarını, DNS sunucularını, zamanlanmış görevleri ve adı belli bir listedeki servislerin başlangıç türünü. w0a'daki bir optimizasyon registry değerini yalnızca uygulamanın içine derlenmiş bir listedeki yola yazabilir; başka bir yere yazma reddedilir. İki tür anahtar bu listenin dışında çalışır: Başlangıç sayfası başka bir programın başlangıç girişini açıp kapatır, maç sırasında bildirimleri ve güncelleme indirmelerini geri tutan oyun içi anahtarlar da oyun kapanınca değeri geri koyar. Birkaç sayfa kendine ait şeyleri değiştirir: CS2'nin başlatma seçeneklerini, görüntü ayarları dosyasını ve w0a'nın oyun için kendi config'ini; NVIDIA'nın CS2 profilinde en fazla dört belgelenmiş ayarı; profil olarak kaydedilen ekran kartı saat hızlarını, güç sınırını ve fan hızını. Her birinin kendi geri dönüş yolu var.

Bazı değişikliklerin geri dönüş yolu yoktur. Program Kaldır sayfası seçtiğin bir programı kaldırır; bu, önceden yüklü gelen bir program da olabilir. Derin temizlik açıksa o programın geride bıraktığı klasörleri, registry anahtarlarını ve diğer izleri de siler. Loglar sayfası seçtiğin logları ve önbellekleri kalıcı olarak siler. Sürücüler sayfası, Güncelle'ye bastığında bir uygulamanın daha yeni sürümünü winget ile kurar; bu listede sürücüler ve çalışma zamanı paketleri de olabilir. Bir güç planını ya da eski USB cihaz kayıtlarını silmek de kalıcıdır. Program kaldırma ve log temizleme başlamadan önce uyarır ve onay ister; Yedekler sayfası ikisinin de ne yaptığını kaydeder, ama buradaki değişikliklerin hiçbirini geri alamaz.

Dokunmadıkları:

• Kernel seviyesindeki değerler: paging executive, large system cache, NTFS bellek kullanımı ve zamanlayıcı çözünürlüğü istekleri reddedilir, Session Manager\kernel altındaki her değer de.
• MPO ve TDR için ekran sürücüsü anahtarları (OverlayTestMode, DisableOverlays, TdrDelay, TdrLevel): hiç yazılmaz.
• Oyunların: içlerine kod enjekte edilmez, belleklerinden hiçbir şey okunmaz.
• Kendine ait bir sürücü: w0a'nın kendi sürücüsü yoktur. Üç donanım okuması için ayrıca imzalanmış, yalnızca okuyan bir sürücü kurabilir; o da yalnızca sen düğmesine basıp onayladıktan sonra.
• Microsoft Defender: hiçbir ayarı değiştirilmez, hiçbir dışlama eklenmez.

Sen bir düğmeye basmadan ya da bir motoru açmadan hiçbir şey değişmez. Bütün bilgisayarı tek seferde optimize eden bir düğme yoktur ve yeni kurulumda her motor kapalıdır. Yeni bir değer yazan her optimizasyon önce oradaki değeri kaydeder; yalnızca Windows varsayılanını geri koyan bir optimizasyon ise üzerine yazdığı değerin kaydını tutmaz. Başlangıç sayfası da kayıt tutmaz; orada geri almak, girişin anahtarını eski konumuna çevirmektir. Windows ayarlarını grup hâlinde değiştiren sayfalar önce bir kontrol noktası yazar; Yedekler sayfası bunları listeler ve birini geri yüklemek, ondan sonra uygulanan her şeyi geri alır. Fix sayfasındaki kartların neredeyse hepsi Windows varsayılanını geri yazar, bu yüzden başka bir aracın değiştirdiği bir ayarı da onarır; bu kartlar üzerine yazdıkları değerin kaydını tutmaz. İkisini de w0a'nın yaptığı değişiklikleri geri alma adım adım anlatıyor.

Motorlar, yani Process Manager sayfasındaki Oyun Modu anahtarının parçaları, yukarıdaki ilk araç türüdür: oyunun önceliğini yükseltir, arka plan işlerini dengeler ve oyun için çekirdek ayırabilirler. Kare sürelerini değiştirip değiştirmedikleri ölçülmedi. Oyun sürerken w0a'nın motorları ne kadar kaynak harcıyor elimizdeki tek ölçümü, yani tek bir bilgisayardaki işlemci maliyetlerini veriyor ve karşılaştırmayı kendi bilgisayarında nasıl yapacağını anlatıyor.

Kendi bilgisayarında ölç

Senin makinen için geçerli tek sonuç, onun üzerinde ölçülendir:

1. Hiçbir şeyi değiştirmeden önce bir kayıt al: aynı harita, aynı rota, aynı süre. w0a'daki Benchmark bunu yapar, herhangi bir kare süresi aracı da yapar.
2. Tek bir şeyi değiştir.
3. Aynı kaydı yeniden al; ortalamayla birlikte %1 low'u da karşılaştır.
4. Değiştirmediğin düzeni birden fazla kez çalıştır. Bu çalıştırmalar arasındaki fark senin değişikliğinin yarattığından büyükse, değişiklik gürültünün içinde kalıyor.
5. Hiçbir sayıyı oynatmayan değişikliği geri al.

Benchmark'ı okumak sayıları ve bir A/B serisinin nasıl çalıştırılacağını anlatıyor.

İlgili

• Input lag nasıl azaltılır: yazılım neyi kısaltabilir, neyi kısaltamaz
• Windows 11'de gerçekten fark eden oyun ayarları
• Oyun sürerken w0a'nın motorları ne kadar kaynak harcıyor
• w0a'nın yaptığı değişiklikleri geri alma
• Benchmark'ı okumak