Oyunlarda Intel P-core ve E-core — Thread Director ve APO

Elinde 12. nesilden itibaren bir Intel Core i5, i7 ya da i9 veya bir Core Ultra 200S var ve bir oyun takılıyor ya da beklediğinin altında çalışıyor. Bir yerde oyunun sözde yavaş çekirdeklere düştüğünü, çözümün de E-core'ları BIOS'ta kapatmak, oyunu P-core'lara sabitlemek ya da Windows 10'da kalmak olduğunu okudun.

Bunların her biri Windows'un bir oyunun iş parçacıklarını nasıl yerleştirdiğini değiştiriyor. Yerleştirmeyi neyin yaptığı ve neyin ölçüldüğü aşağıda.

İki tür çekirdek

Intel'in 12. nesil Core için oyun geliştirici kılavuzu onları adlandırıyor: tek bir hibrit işlemcide bir araya gelen "Performance-cores or P-cores" ve "Efficient-cores or E-cores", yani performans çekirdekleri ve verimli çekirdekler. Hangisinden kaç tane olduğu modele bağlı:

Rakamların hepsi Intel'in özellik sayfalarından geliyor; bu sayfalar üç Core Ultra modeli için Intel Hyper-Threading Technology alanını da "No" olarak gösteriyor. Her model hibrit değil: Intel i5-12400'ü 0 E-core ile ve Intel Thread Director alanı "No" olarak listeliyor. Intel'in sitesinde kendi modelinin özellik sayfasında da aynı alanlar var.

Thread Director ve Windows 11

Intel'in kılavuzu Thread Director'ın işletim sistemine performans çekirdekleri ile verimli çekirdekler arasındaki performans farklarının (ve güç verimliliğine yönelik değişikliklerin) farkındalığını kazandırdığını anlatıyor. Kararı yine zamanlayıcı veriyor; Thread Director tavsiyede bulunuyor. Intel'e göre Windows 11'in çıkışıyla iş parçacıkların, Intel Thread Director'dan gelen donanım ipuçları kullanılarak işletim sistemi tarafından otomatik olarak zamanlanabiliyor; Windows 11 güncellemeleri olmadan ise Intel Thread Director desteklenmiyor. Kılavuz geliştiricilere arka plan işlerini, tercihen E-core'lara yerleştirilecek biçimde nasıl işaretleyeceklerini de gösteriyor.

Windows 10 konusunda kaynakların vurgusu farklı. ComputerBase Kasım 2021'de Alder Lake'i iki sistemde de ölçtü ve ortalamada aynı sonucu buldu. Alder Lake projesinden bir Intel mühendisinin, Windows 10'un Windows 11 zamanlayıcısının biraz daha eski ve "keinesfalls ungeeignet", yani hiç de uygunsuz olmayan bir sürümünü kullandığını açıkladığını aktardı. Optimizasyonların önce Windows 11'e gelebileceğini ve Windows 11'de bile zamanlayıcının P-core'larda kaldığı ya da işin P-core'lara gitmesi gerekirken E-core'ları kullandığı uç durumlar olduğunu da ekledi.

Windows 10 desteği 14 Ekim 2025'te sona erdi: Microsoft artık onun için yazılım güncellemesi ya da teknik destek sağlamıyor, güvenlik güncelleştirmelerini de yalnızca Genişletilmiş Güvenlik Güncelleştirmeleri programı üzerinden veriyor.

Güç ayarları da işin içinde

Windows'un işlemci güç ayarları bu yongalarda çekirdek türüne göre ayrılıyor. Microsoft'un bilgisayar üreticilerine yönelik belgelerine göre heterojen mimarili işlemcilerde "efficiency class 1 cores" için ayarlar benzer bir adlandırma düzeni izliyor; böylece çekirdek park etme ve enerji performansı tercihi gibi değerler iki çekirdek sınıfı için ayrı ayrı ayarlanabiliyor. Microsoft'un otonom modda çalışan işlemciler için belgelediği bu tercihte 0 performansı, 100 enerji tasarrufunu öne çıkarır; tercih, güç ilkesinin gizli bir ayarı olarak listeleniyor.

Core Ultra 200S çıktığında, ComputerBase'in Aralık 2024'te aktardığına göre Intel'in kendisi Dengeli güç profilini, desteklenen oyunlarda APO'nun etkin olmamasıyla birlikte, çok performans kaybettiren etkenler arasında saydı. Mikro kod, Windows ve oyun güncellemelerinden sonra ComputerBase, Dengeli'nin artık çıkıştaki kadar performans kaybettirmediğini ölçtü. BIOS'u, Windows'u ve oyunları güncel tut ve Windows'un kendi planlarındaki değerleri varsayılanlarında bırak. Bir araç ya da rehber onları değiştirdiyse w0a'nın İşlemci güç ayarları kartı Windows'un kendi planlarındaki çekirdek park etme ile en düşük ve en yüksek işlemci durumu değerlerini planın varsayılanlarına döndürür.

APO: Intel'den oyun başına zamanlama

Intel Application Optimization, yani APO, Intel'in bunun üstüne eklediği oyun başına katman. Intel'in APO genel bakış sayfasına göre APO, seçilmiş yazılımlar için iş parçacığı zamanlamasını uygulamanın iş parçacığı kullanımıyla birlikte optimize ediyor. Sayfanın Haziran 2026'daki gözden geçirmesine göre doğrulanmış masaüstü işlemciler şunlar:

• Core Ultra 7 270K Plus, Core Ultra 5 250K Plus ve 250KF Plus
• Core Ultra 9 285K, Core Ultra 7 265K ve 265KF, Core Ultra 5 245K ve 245KF
• Core i9-14900KS, 14900K ve 14900KF, Core i7-14700K ve 14700KF, Core i5-14600K ve 14600KF

Aynı sayfaya göre gerekenler: BIOS'ta etkinleştirme ve anakart ya da sistem üreticinden gelen Intel Dynamic Tuning Technology (DTT); Intel Platform Performance Package; Intel'in indirme merkezinden isteğe bağlı bir kullanıcı arayüzü; ve tercihen 25H2 ya da sonrası olmak üzere Windows 11. Intel'in DTT sayfası, APO'nun DTT'ye ve firmware desteğine bağlı olduğunu ekliyor.

APO yalnızca Intel'in seçtiği oyunlarda çalışır. Intel'in son olarak Haziran 2026'da gözden geçirilen Advanced Mode oyun listesi Counter-Strike 2, Cyberpunk 2077, Dota 2, Rainbow Six Siege ve Valorant'ı içeriyor. Hangi oyunların göründüğü platforma ve yapılandırmaya göre değişiyor; Intel'e göre yeni eklenen oyunların kullanılabilirliği de sistem üreticisinin dağıtımına bağlı. Doğrulanmış listenin dışındaki 12. ila 14. nesil yongalar için Intel, doğrulanmamış ek oyunları gösteren "Limited support with Advanced Mode" (Advanced Mode ile sınırlı destek) sunuyor; Intel'in kendi uyarısına göre sonuçlar değişebilir ve buna olası bir performans düşüşü de dahil.

Açılmayan eski oyunlar

Alder Lake çıktığında Intel, 12. nesil işlemcilerde bazı oyunların Windows 11 ve Windows 10'da çökmesine ya da yüklenmemesine yol açan bir DRM sorununu kabul etti. ComputerBase Denuvo vakasını açıkladı: Denuvo P-core ile E-core'u farklı işlemciler olarak görüyordu, bu yüzden iki oyun başlatması arasında kaydettiği ilk çekirdeğin değişmesi bir işlemci değişikliği sayılıyordu ve 24 saat içinde beş değişiklik oyunu 24 saatliğine kilitliyordu. Intel'in geçici çözümü, Scroll Lock tuşuyla birlikte kullanılan bir BIOS anahtarıydı: Legacy Game Compatibility Mode. Intel'in sayfası artık başlangıçta bu DRM sorununa sahip olduğu belirlenen tüm oyunların oyun yamaları ya da işletim sistemi güncellemeleriyle düzeltildiğini söylüyor ve Windows Update'in en son sürümünü çalıştırmayı öneriyor. Hâlâ açılmayan eski bir oyun için önce hem Windows'u hem oyunu güncelle.

E-core'ları kapatmak ve P-core'lara sabitlemek

ComputerBase ilk fikri 2021'de 12900K oyun testinde ölçtü. E-core'lar kapalıyken oyunlarının ortalaması %1 yükseldi, yüzdelik değerler aynı kaldı. Birkaç oyun yalnızca P-core'larla daha hızlı çalıştı, ama avantaj "meistens gering", yani genelde küçüktü; vardığı sonuç da E-core'ları oyunlar için genel olarak kapatmanın "nicht ratsam", yani tavsiye edilmez olduğuydu. Bu tek bir işlemci, tek bir oyun seti ve tek bir yıl; o yüzden kendi bilgisayarında ölç.

Bir oyunu benzeşimle (affinity) bazı çekirdeklere sabitlemenin belgelenmiş bir bedeli var. Microsoft'un zamanlama belgelerine göre iş parçacığı benzeşiminden genel olarak kaçınılmalı, çünkü zamanlayıcının iş parçacıklarını işlemciler arasında etkili biçimde zamanlama yeteneğine müdahale edebilir; iş parçacığı benzeşiminin uygun bir kullanımı ise her işlemciyi test etmektir. Intel'in kılavuzu, katı benzeşimlerin işletim sistemini Intel Thread Director'dan aldığı her tavsiyeyi yok saymaya zorladığını ekliyor. Microsoft'un notuna göre işlem benzeşimi alt işlemlere de miras kalıyor; yani kısıtlanmış bir başlatıcı bu kısıtlamayı başlattığı bir oyuna aktarabilir.

Denemek istersen bunu bir test olarak gör: GPU %100'de değil yazısı Görev Yöneticisi'nin bir oyunun benzeşimini nerede gösterdiğini ve unutulmuş bir maskenin neye benzediğini gösteriyor. Aynı sahneyi kısıtlamayla ve kısıtlamasız çalıştır, sonra oyuna yeniden tüm işlemcileri ver.

İşe yaramayanlar

• Zamanlayıcı için Windows 10'da kalmak. Desteği bitti ve Intel, Thread Director'ı Windows 11 güncellemelerine bağlıyor.
• Genel bir çözüm olarak E-core'ları kapatmak. ComputerBase'in yukarıdaki ölçümü buna karşı bir sonuca vardı.
• Kalıcı bir benzeşim maskesi. Thread Director'ın tavsiyesini geçersiz kılar ve alt işlemlere de taşınır.
• Intel'in listelerinde olmayan bir işlemcide ya da oyunda APO beklemek.
• Hisle karar vermek. Aynı sahneyi tek bir değişiklikten önce ve sonra ölç; nasıl yapılacağını benchmark'ı okumak yazısı anlatıyor.

İlgili

• İki CCD'li Ryzen X3D: yonga seti, Game Bar ve çekirdek park etme
• Oyunlarda Intel 13. ve 14. nesil çökmeleri
• GPU %100'de değil
• İşlemci güç ayarları
• Benchmark'ı okumak